پژوهشگران کشورمان موفق به تولید و پرورش گیاهان تراریخته داروساز با قابلیت تولید بذرهای حاوی پروتئین دارویی «اینترفرون» شدند. با این روش می توان مجموعه ای از داروهای گران قیمت را تولید کرد و حتی شرکت های معتبر داروسازی نیز در جهان این عرصه نوین را در صدر اولویت های پژوهشی خود قرار داده اند.

در دسترس بودن پروتئین های انسانی همچون اینترفرون باعث تحول عظیمی در استفاده از پروتئین های ارزشمند از نظر دارویی در پزشکی بالینی شده است و طبق تحقیقات جدید گیاهان سیستم های موفقی برای تولید پروتئین های نو ترکیب هستند.

نازنین طاهری جوان، کارشناس ارشد گروه اصلاح نباتات بیوتکنولوژی کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس و مجری این طرح تحقیقاتی در گفت وگو با خراسان ضمن اعلام این مطلب تصریح کرد: پژوهشگران دانشگاه تربیت مدرس با هدف تولید اینترفرون از منابع دائمی، ایمن و ارزان، موفق به انتقال ژن پروتئین دارویی اینترفرون گامای انسانی به گیاه کلزا و باززایی گیاهان تراریخته شده اند. بیان پروتئین نو ترکیب در بذر از این نظر جالب توجه است که تجمع پروتئین در غلظت نسبتا بالا و به صورت پایدار در حجم فشرده و متراکم امکان پذیر است که برای استخراج و تخلیص بسیار مناسب است.پروتئین های نو ترکیب تولید شده در بذر گیاهان کلزای تراریخته به راحتی در تولید داروی اینترفرون گاما قابل استفاده است.وی با یادآوری این که پروتئین های نو ترکیب، پروتئین هایی هستند که از نظر دارویی برای انسان اهمیت دارند و اینترفرون ها هم پروتئین هایی هستند که توسط لنفوسیت ها برای کنترل بیماری های ویروسی تولید می شوند و به ۳ گروه اینترفرون آلفا، اینترفرون بتا و اینترفرون گاما تقسیم می شوند، اظهار داشت:  در حال حاضر در دنیا از اینترفرون گاما برای درمان بیماری های ویروسی و سرطان استفاده می شود زیرا وقتی بدن با ویروس مواجه می شود لنفوسیت ها مقداری اینترفرون تولید می کنند لذا اگر از اینترفرون به عنوان یک دارو استفاده شود در واقع مقاومت بدن افزایش پیدا می کند و از اینترفرون گاما در درمان بیماری های مختلفی از جمله «فیبروز ریوی» و بیماری «گرانولوماتوز مزمن» استفاده می شود.وی در ادامه خاطرنشان کرد: ما جزو اولین کشورهایی هستیم که تحقیقات در این زمینه را آغاز کرده و به پیشرفت های قابل توجهی در این زمینه دست یافته ایم.وی در تشریح مراحل طرح پژوهشی خود افزود: ما در تولید پروتئین دارویی انسانی در گیاه کلزا از باکتری «اشریشیا کولای» استفاده کردیم. برای این تحقیق، ژن اینترفرون گامای انسانی از انستیتو پاستور تهیه و این ژن به کمک یک «پروموتربذری» (پیش برنده و هدایت گر اختصاصی بذری) در بذر تولید شده گیاه ذخیره شد. این هدایت گر «پروموتر napin» نام دارد که آن را در کنار ژن قرار دادیم و هدایت گر، پروتئین را بعد از تولید شدن به سمت بذر هدایت می کند و سبب می شود که پروتئین در بذر ذخیره شود. چون ماژن را به تنهایی نمی توانیم جابه جا و  آن را از باکتری به گیاه منتقل کنیم لذا این ژن را روی یک حامل به نام PBI ۱۲۱قرار دادیم. این حامل یک نوع «پلاسمید» باکتریایی دارای توالی DNAحلقوی است و در واقع ژن، همراه این پلاسمید جابه جا می شود. این نوع پلاسمیدها حجم کوچک و وزن کمی دارند و به راحتی فرآیند انتقال ژن را انجام می دهند. در واقع ما با برش دادن حامل و ژن، باعث شدیم این دو به یکدیگر متصل شوند. قبل از ژن هم یک هدایت گر اختصاصی بذر قرار داده بودیم که پروتئین را پس از تولید به سمت بذر هدایت کند و سبب ذخیره پروتئین در بذر شود. در واقع مجموعه ژن و حامل را در باکتری «اشریشیا کولای» قرار دادیم و چون این باکتری توانایی انتقال ژن به گیاه را ندارد از یک واسطه به نام «اگروباکتریوم» استفاده می کنیم که در گیاه نوعی بیماری ریشه ایجاد می کند.در این بیماری سلول های گیاه سرطانی می شود. دلیل استفاده از اگروباکتریوم هم انتقال DNAبه سلول گیاه است که روی آن ژن های افزایش رشد سلول و سرطانی شدن آن وجود دارند. ما از این قابلیت استفاده کردیم و قسمت های DNAبیماری زا را حذف کردیم و به جای آن پروتئین موردنظر و یا همان اینترفرون را قرار دادیم و بدین ترتیب ژن موردنظر را به گیاه کلزا منتقل کردیم. حال گیاه می تواند این ژن و پروتئین را تولید کند. در این تحقیق ما از برگ های لپه ای ۵ - ۴ روزه گیاه کلزا استفاده کردیم و از دم برگ آن باکتری را به آن تلقیح کردیم.

این باکتری وقتی وارد گیاه می شود DNAخود را وارد گیاه می کند سپس همراه رشد سلولی و تقسیمات سلولی گیاه، DNA پروتئین موردنظر هم تکثیر پیدا می کند. سپس این گیاه باززایی می شود یعنی تبدیل به یک گیاه کامل می شود، حال بذرهایی که از این گیاه به دست می آید پروتئین های نو ترکیب را تولید کرده است. اثبات وجود این پروتئین ها در گیاه نیز به کمک تکنیک SDS-PAGEتایید شد.طاهری درباره کیفیت دارو های تولید شده از فرآیند باززایی گیاهان تراریخته اظهار داشت: در مراحل بعدی تحقیقات این فرآیند انجام می شود تا توانایی درمانی این گیاهان به اثبات برسد.طاهری ادامه داد: پروتئین نوترکیب در بذر همراه با پروتئین های دیگر ظاهر می شود که با تکنیک های خاص می توان تمام پروتئین های موجود در بذر گیاه را استخراج کرد که فرآیند تخلیص پروتئین ها و مشخص کردن آن ها توسط متخصصان شیمی انجام می شود اما با استفاده از تکنیک SDS-PAGEوجود اینترفرون در پروتئین های استخراج شده تایید شد.